Luật 109/2025/QH15 mở rộng đáng kể danh mục miễn thuế, đặc biệt đối với tiền làm thêm giờ, khoa học công nghệ, khởi nghiệp sáng tạo và tăng trưởng xanh.
Lưu ý về bài viết
Nội dung mang tính thông tin tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cho từng trường hợp cụ thể.
Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 (hiệu lực từ ngày 01/7/2026) mở rộng đáng kể danh mục thu nhập được miễn thuế so với luật cũ, theo hướng ưu đãi cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp và tăng trưởng xanh.
Danh mục miễn thuế thực chất gồm 21 khoản. Điều 4 Luật 109/2025/QH15 có 22 khoản, nhưng khoản 22 không quy định một loại thu nhập cụ thể mà giao Chính phủ hướng dẫn chi tiết. Vì vậy, chỉ có 21 khoản quy định về thu nhập được miễn thuế. Điều 3 về thu nhập chịu thuế có kết cấu tương tự: gồm 11 khoản, trong đó khoản 11 giao Chính phủ hướng dẫn.
Sáu khoản miễn thuế hoàn toàn mới
Sáu khoản miễn thuế dưới đây là những nội dung bổ sung quan trọng nhất, đồng thời là nhóm quy định mà doanh nghiệp và cá nhân dễ bỏ sót quyền lợi nhất:
1. Toàn bộ tiền lương làm thêm giờ, làm việc ban đêm được miễn thuế
Đây là thay đổi có phạm vi tác động rộng nhất đối với người lao động phổ thông. Theo luật cũ, chỉ phần chênh lệch giữa tiền lương làm thêm giờ và tiền lương giờ làm việc bình thường mới được miễn thuế. Luật mới miễn toàn bộ tiền lương làm việc ban đêm, tiền lương làm thêm giờ và tiền lương, tiền công trả cho những ngày không nghỉ phép.
Doanh nghiệp sản xuất có tỷ trọng làm thêm giờ lớn cần cấu hình lại khoản mục này trong hệ thống tính lương. Nếu không, doanh nghiệp có thể khấu trừ thừa thuế của người lao động.
2. Thu nhập từ nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được miễn thuế
Tiền lương, tiền công từ việc thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được miễn thuế.
3. Thu nhập từ quyền tác giả được miễn thuế khi kết quả nhiệm vụ được thương mại hóa
Khi kết quả nhiệm vụ được thương mại hóa theo pháp luật về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và pháp luật về sở hữu trí tuệ, thu nhập từ quyền tác giả được miễn thuế.
4. Thu nhập từ khởi nghiệp sáng tạo và quỹ đầu tư mạo hiểm được miễn thuế
Ba nhóm thu nhập được miễn thuế gồm: thu nhập của nhà đầu tư cá nhân và chuyên gia từ dự án khởi nghiệp sáng tạo; thu nhập của nhà sáng lập doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo; và thu nhập của nhà đầu tư cá nhân góp vốn vào quỹ đầu tư mạo hiểm. Chính sách này nhằm khơi thông dòng vốn tư nhân cho hệ sinh thái khởi nghiệp.
5. Tín chỉ các-bon và trái phiếu xanh được hưởng miễn thuế
Các khoản được miễn thuế gồm thu nhập từ chuyển nhượng lần đầu kết quả giảm phát thải khí nhà kính của cá nhân được công nhận và tín chỉ các-bon của cá nhân được cấp; tiền lãi trái phiếu xanh; và thu nhập từ chuyển nhượng lần đầu trái phiếu xanh sau khi phát hành.
Từ lần chuyển nhượng thứ hai trở đi, tín chỉ các-bon chịu thuế suất 5% trên phần thu nhập vượt 20 triệu đồng.
6. Lợi nhuận đã nộp thuế TNDN của chủ doanh nghiệp tư nhân, chủ công ty TNHH một thành viên không bị đánh thuế lần hai
Quy định này chấm dứt việc đánh thuế hai lần trên cùng một khoản lợi nhuận. Khi phần lợi nhuận đã nộp thuế thu nhập doanh nghiệp được phân phối cho chủ doanh nghiệp tư nhân hoặc chủ công ty TNHH một thành viên, chủ sở hữu không phải nộp thuế thu nhập cá nhân thêm một lần nữa.
21 khoản thu nhập được miễn thuế theo luật mới
| Khoản | Nội dung |
|---|---|
| 1 | Chuyển nhượng, nhận thừa kế, quà tặng là bất động sản giữa vợ với chồng; cha đẻ, mẹ đẻ với con đẻ; cha nuôi, mẹ nuôi với con nuôi; cha chồng, mẹ chồng với con dâu; cha vợ, mẹ vợ với con rể; ông bà nội với cháu nội; ông bà ngoại với cháu ngoại; anh, chị, em ruột với nhau |
| 2 | Chuyển nhượng nhà ở, quyền sử dụng đất ở và tài sản gắn liền với đất ở trong trường hợp cá nhân chỉ có một nhà ở, đất ở duy nhất tại Việt Nam |
| 3 | Giá trị quyền sử dụng đất của cá nhân được Nhà nước giao đất |
| 4 | Thu nhập của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, chăn nuôi, thủy sản chưa qua chế biến hoặc chỉ sơ chế thông thường; sản xuất muối; lợi tức cổ phần của thành viên hợp tác xã nông nghiệp, nông dân tham gia "Cánh đồng lớn", trồng rừng sản xuất, nuôi trồng thủy sản |
| 5 | Chuyển đổi đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân được Nhà nước giao để sản xuất |
| 6 | Lãi trái phiếu chính phủ, lãi trái phiếu chính quyền địa phương (mới), lãi tiền gửi tại tổ chức tín dụng, lãi từ hợp đồng bảo hiểm nhân thọ |
| 7 | Thu nhập từ kiều hối |
| 8 | Tiền lương làm việc ban đêm, làm thêm giờ, tiền lương trả cho những ngày không nghỉ phép, miễn toàn bộ (mới) |
| 9 | Tiền lương hưu do Quỹ bảo hiểm xã hội chi trả; thu nhập do quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung, quỹ hưu trí tự nguyện chi trả |
| 10 | Học bổng từ ngân sách nhà nước; học bổng từ tổ chức trong nước và ngoài nước theo chương trình hỗ trợ khuyến học |
| 11 | Bồi thường hợp đồng bảo hiểm nhân thọ, phi nhân thọ; bồi thường tai nạn lao động; bồi thường nhà nước và các khoản bồi thường khác theo quy định |
| 12 | Thu nhập từ tổ chức, quỹ từ thiện được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép thành lập hoặc công nhận, hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận |
| 13 | Thu nhập từ nguồn viện trợ nước ngoài vì mục đích từ thiện, nhân đạo được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt |
| 14 | Tiền lương, tiền công của thuyền viên Việt Nam làm việc cho hãng tàu nước ngoài hoặc hãng tàu Việt Nam vận tải quốc tế |
| 15 | Thu nhập của chủ tàu, cá nhân có quyền sử dụng tàu và người làm việc trên tàu từ cung cấp hàng hóa, dịch vụ phục vụ khai thác, đánh bắt thủy sản xa bờ |
| 16 | (Mới) Chuyển nhượng lần đầu kết quả giảm phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon; lãi trái phiếu xanh; chuyển nhượng lần đầu trái phiếu xanh sau phát hành |
| 17 | (Mới) Tiền lương, tiền công từ thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo |
| 18 | (Mới) Thu nhập từ quyền tác giả của nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo khi kết quả được thương mại hóa |
| 19 | (Mới) Thu nhập của nhà đầu tư cá nhân, chuyên gia từ dự án khởi nghiệp sáng tạo; sáng lập viên doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo; nhà đầu tư cá nhân góp vốn vào quỹ đầu tư mạo hiểm |
| 20 | (Mở rộng) Tiền lương, tiền công của chuyên gia nước ngoài làm việc tại chương trình, dự án ODA không hoàn lại, dự án phi chính phủ nước ngoài tại Việt Nam; người Việt Nam làm việc tại cơ quan đại diện tổ chức quốc tế thuộc Hệ thống Liên hợp quốc tại Việt Nam; cá nhân tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc |
| 21 | (Mới) Thu nhập sau khi đã nộp thuế TNDN của cá nhân là chủ doanh nghiệp tư nhân, chủ công ty TNHH một thành viên |
Hai ưu đãi quan trọng nằm ở Điều 5, không phải Điều 4
Hai chính sách dưới đây được quy định tại Điều 5 Luật 109/2025/QH15 về miễn thuế, giảm thuế, chứ không thuộc danh mục thu nhập miễn thuế tại Điều 4. Khi lập hồ sơ và giải trình với cơ quan thuế, doanh nghiệp cần viện dẫn đúng điều luật này:
Ưu đãi với chứng chỉ quỹ và lợi tức từ quỹ đầu tư. Thu nhập từ chuyển nhượng chứng chỉ quỹ nắm giữ từ 2 năm trở lên được miễn thuế; lợi tức được chia từ quỹ đầu tư được giảm 50% số thuế phải nộp (từ 5% xuống còn 2,5%).
Miễn thuế 5 năm cho nhân lực công nghiệp công nghệ số chất lượng cao. Tiền lương, tiền công của nhóm nhân lực này được miễn thuế thu nhập cá nhân trong 5 năm. Nghị định 354/2025/NĐ-CP hướng dẫn nội dung này.
Ba việc doanh nghiệp nên làm ngay
- Cấu hình lại hệ thống tính lương đối với khoản làm thêm giờ. Việc miễn toàn bộ, thay vì chỉ miễn phần chênh lệch, làm thay đổi công thức khấu trừ cho toàn bộ kỳ tính thuế 2026.
- Rà soát nhân sự thuộc diện ưu đãi mới. Doanh nghiệp có bộ phận R&D, có nhân sự thực hiện nhiệm vụ khoa học công nghệ hoặc có chuyên gia nước ngoài làm việc cho dự án ODA cần xác định lại nghĩa vụ khấu trừ.
- Chủ doanh nghiệp tư nhân và chủ công ty TNHH một thành viên nên tính lại chi phí thuế thực tế khi rút lợi nhuận, vì phương án cấu trúc sở hữu phù hợp có thể đã thay đổi.