Biểu thuế 5 bậc và mức giảm trừ gia cảnh mới áp dụng từ kỳ tính thuế 2026.

Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 có hai thay đổi tác động trực tiếp nhất đến tiền lương thực nhận của người lao động: rút gọn biểu thuế lũy tiến từng phần còn 5 bậc, và nâng đáng kể mức giảm trừ gia cảnh. Cả hai thay đổi đều áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026. Vì vậy, các thay đổi này được tính cho cả năm 2026 và quyết toán vào đầu năm 2027, chứ không chỉ áp dụng từ ngày Luật có hiệu lực 01/7/2026.

Biểu thuế lũy tiến từng phần: từ 7 bậc xuống 5 bậc

Nhóm thu nhập trung bình được giảm thuế nhiều nhất

• Bậc 2 giảm thuế suất từ 15% xuống 10%. Phần lớn lao động văn phòng có thu nhập ở bậc này, nên thay đổi này ảnh hưởng đến nhiều người nhất.
• Bậc 3 giảm thuế suất từ 25% xuống 20%.
• Bỏ hai bậc trung gian. Nhờ đó, biểu thuế phẳng hơn và tránh được việc nhảy bậc đột ngột.
• Thuế suất cao nhất 35% nay chỉ áp dụng từ mức trên 100 triệu đồng/tháng, thay vì trên 80 triệu đồng/tháng.

Thuế suất cao nhất vẫn giữ ở 35%. Như vậy, Luật không giảm thuế cho nhóm thu nhập rất cao, mà tập trung giảm cho nhóm thu nhập trung bình và khá.

Mức giảm trừ gia cảnh tăng và áp dụng cho cả năm 2026

Người nộp thuế được hưởng mức giảm trừ mới cho cả năm 2026. Hai mức giảm trừ nêu trên được quy định trực tiếp trong Luật 109/2025/QH15. Trước đó, Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 ngày 17/10/2025 đã nâng các mức giảm trừ tương ứng theo Luật Thuế TNCN đang có hiệu lực, áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026. Vì vậy, người nộp thuế không phải chờ đến ngày Luật mới có hiệu lực 01/7/2026.

Kết quả là người lao động độc thân, không có người phụ thuộc, chỉ bắt đầu nộp thuế khi thu nhập chịu thuế vượt 15,5 triệu đồng/tháng (chưa tính các khoản giảm trừ khác), thay vì 11 triệu đồng như trước đây.

Khoản giảm trừ hoàn toàn mới: chi phí y tế và giáo dục

Trong các thay đổi lần này, khoản giảm trừ chi phí y tế và giáo dục là nội dung mới nhất, và cũng là khoản người nộp thuế dễ bỏ sót nhất. Theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP, người nộp thuế được giảm trừ chi phí y tế và giáo dục tối đa theo các mức sau:

Khoản giảm trừ được tính trên chi phí của cả người nộp thuế và người phụ thuộc.

Khoản chi phải đáp ứng đồng thời bốn điều kiện

Một khoản chi chỉ được giảm trừ khi đáp ứng đồng thời tất cả các điều kiện sau:

1. Khoản chi có hóa đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật;
2. Hóa đơn, chứng từ phải thể hiện thông tin của người nộp thuế hoặc người phụ thuộc;
3. Khoản chi không được chi trả từ nguồn khác, kể cả từ nguồn tài trợ, hỗ trợ hoặc bảo hiểm;
4. Riêng đối với chi phí khám bệnh, chữa bệnh, ngoài hóa đơn còn phải có Bảng kê chi phí khám bệnh, chữa bệnh do cơ sở y tế cấp.

Ngoài ra, chỉ cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công mới được hưởng khoản giảm trừ này, và người nộp thuế phải trực tiếp quyết toán thuế với cơ quan thuế, không ủy quyền cho doanh nghiệp quyết toán thay. Trên thực tế, người nộp thuế hay bỏ sót yêu cầu này nhất.

Điều kiện thứ ba có ý nghĩa lớn trong thực tế. Phần viện phí đã được bảo hiểm y tế hoặc bảo hiểm sức khỏe của công ty chi trả không được tính vào khoản giảm trừ. Chỉ phần chi phí người nộp thuế thực sự tự trả mới đủ điều kiện.

Điều kiện thứ hai đòi hỏi người nộp thuế thay đổi một thói quen cụ thể: khi khám chữa bệnh hoặc đóng học phí, người nộp thuế nên yêu cầu xuất hóa đơn ghi tên và mã số thuế của mình, thay vì nhận hóa đơn bán lẻ không ghi tên như thông lệ.

Các mức khác ảnh hưởng đến thu nhập chịu thuế

• Tiền ăn giữa ca: khoản chi này không tính vào thu nhập chịu thuế nếu không vượt quá 1,2 triệu đồng/người/tháng.
• Ngưỡng chịu thuế đối với thu nhập từ trúng thưởng, bản quyền, nhượng quyền thương mại, thừa kế, quà tặng được nâng từ 10 triệu lên 20 triệu đồng cho mỗi lần nhận. Riêng thu nhập từ bản quyền và nhượng quyền thương mại, ngưỡng được tính theo từng hợp đồng.

Ví dụ: người lao động có thu nhập 40 triệu đồng/tháng

Ông A có thu nhập từ tiền lương 40 triệu đồng/tháng, có 1 người phụ thuộc và đóng bảo hiểm bắt buộc theo mức lương 40 triệu đồng (giả định phần người lao động đóng là 4,2 triệu đồng/tháng).

Thu nhập tính thuế mỗi tháng:

40 trừ 4,2 (bảo hiểm) trừ 15,5 (bản thân) trừ 6,2 (người phụ thuộc) = 14,1 triệu đồng

Thuế phải nộp theo biểu 5 bậc:

• Bậc 1: 10 triệu × 5% = 500.000 đồng
• Bậc 2: 4,1 triệu × 10% = 410.000 đồng
• Tổng: 910.000 đồng/tháng

Giả sử trong năm ông A chi 20 triệu đồng viện phí, có hóa đơn hợp lệ đứng tên mình, và 24 triệu đồng học phí cho con. Khi quyết toán thuế năm, ông được giảm trừ thêm tối đa 20 + 24 = 44 triệu đồng, qua đó lấy lại một phần đáng kể số thuế đã tạm nộp.

Ví dụ chỉ minh họa phương pháp tính; số liệu bảo hiểm là giả định. Từng trường hợp cụ thể cần tính theo mức lương đóng bảo hiểm thực tế và mức trần đóng bảo hiểm theo quy định.

Doanh nghiệp cần điều chỉnh việc khấu trừ cho cả năm 2026

1. Cập nhật phần mềm tính lương theo biểu thuế 5 bậc và mức giảm trừ 15,5 triệu đồng và 6,2 triệu đồng. Áp dụng hồi tố cho cả kỳ tính thuế 2026 nếu doanh nghiệp đã tạm khấu trừ theo mức cũ.
2. Rà soát số thuế đã tạm khấu trừ từ đầu năm 2026 và tính phần chênh lệch để điều chỉnh khi quyết toán.
3. Thông báo cho người lao động về khoản giảm trừ chi phí y tế, giáo dục và các điều kiện về hóa đơn. Nếu không được hướng dẫn sớm, người lao động có thể không kịp thu thập chứng từ hợp lệ trong năm. Doanh nghiệp cũng nên nói rõ rằng người lao động muốn hưởng khoản giảm trừ này phải tự quyết toán thuế, không ủy quyền cho doanh nghiệp quyết toán thay.
4. Xem lại chính sách phúc lợi. Doanh nghiệp xác định khoản nào, nếu doanh nghiệp chi trả trực tiếp, sẽ làm người lao động mất quyền giảm trừ (vì khoản chi khi đó "được chi trả từ nguồn khác"), và khoản nào nên chuyển thành hỗ trợ bằng tiền để người lao động tự chi trả và tự giảm trừ.