Trong bài viết này, các tác giả sẽ làm rõ một số điểm cần lưu ý trong Thông tư 08/2023/TT-NHNN quy định về điều kiện vay nước ngoài không được Chính phủ bảo lãnh do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành có hiệu lực vào ngày 15/8/2023 (“Thông tư 08”) đối…
Lưu ý về bài viết
Bài viết cung cấp thông tin chung và không thay thế tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể.
Bài viết này làm rõ các điểm cần lưu ý trong Thông tư 08/2023/TT-NHNN quy định về điều kiện vay nước ngoài không được Chính phủ bảo lãnh ("Thông tư 08"). Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ("NHNN") ban hành Thông tư 08, có hiệu lực từ ngày 15/8/2023. Các điểm dưới đây áp dụng cho doanh nghiệp không phải là tổ chức tín dụng hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam.
1. Mục đích của khoản vay ngắn hạn nước ngoài được quy định rõ hơn
Trước đây, doanh nghiệp không được dùng khoản vay nước ngoài ngắn hạn cho mục đích dài hạn theo Thông tư 12/2014/TT-NHNN quy định về điều kiện vay nước ngoài của doanh nghiệp không được Chính phủ bảo lãnh. Tuy nhiên, các quy định còn lại của thông tư này không nêu rõ mục đích nào là ngắn hạn, mục đích nào là dài hạn.
Theo quy định mới tại Điều 17.1 Thông tư 08, doanh nghiệp chỉ được vay nước ngoài ngắn hạn để (i) thực hiện các nghĩa vụ thanh toán ngắn hạn và (ii) cơ cấu lại các khoản nợ nước ngoài.
Vì vậy, khoản vay ngắn hạn nước ngoài của doanh nghiệp phải dựa trên một trong các căn cứ sau:
- hóa đơn chưa thanh toán;
- hợp đồng phát sinh nghĩa vụ thanh toán trong vòng 01 năm; hoặc
- chứng từ khác chứng minh doanh nghiệp có khoản phải trả trong vòng 01 năm.
Ngoài ra, doanh nghiệp thuộc đối tượng phải bảo đảm chỉ tiêu an toàn tài chính được vay ngắn hạn để phục vụ hoạt động nghiệp vụ của mình.
Với các quy định này, Thông tư 08 đã tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho việc vay ngắn hạn nước ngoài. Ngân hàng thương mại có thể tự tin hơn khi cung cấp dịch vụ tài khoản cho các khoản vay này, và doanh nghiệp tiếp cận các khoản vay này dễ dàng hơn.
2. Tiền vay chưa sử dụng được gửi có kỳ hạn không quá 01 tháng
Thông tư 08 cho phép doanh nghiệp dùng số tiền vay đã rút nhưng chưa sử dụng cho mục đích đã đăng ký để gửi có kỳ hạn không quá 01 tháng. Tuy nhiên, quy định này phát sinh các vấn đề sau:
- Theo quy định hiện hành, tiền gửi có kỳ hạn chỉ được thực hiện bằng đồng Việt Nam. Vì vậy, doanh nghiệp chuyển số tiền vay từ tài khoản vay sang tài khoản thanh toán bằng VND, rồi gửi vào tài khoản tiết kiệm có kỳ hạn. Trừ trường hợp chênh lệch số dư thể hiện rõ, không ai có thể phân biệt vốn tự có của doanh nghiệp với vốn vay. Trên thực tế, doanh nghiệp có thể dùng số tiền này để gửi vào bất kỳ tài khoản có kỳ hạn nào;
- Thông tư 08 không quy định việc tái tục tài khoản có kỳ hạn hình thành từ vốn vay. Nếu tài khoản tiết kiệm có kỳ hạn tự động tái tục, doanh nghiệp có thể dùng tài khoản này làm tài sản bảo đảm cho các khoản vay trong nước với mục đích khác.
Vì những lý do trên, NHNN cần hướng dẫn thêm về việc gửi tiền vay chưa sử dụng vào tài khoản tiết kiệm có kỳ hạn.
3. Phương án sử dụng vốn vay là thành phần bắt buộc của hồ sơ vay trung, dài hạn
Thông tư 08 bổ sung quy định mới về phương án sử dụng vốn vay nước ngoài. Theo Thông tư 08, "Phương án sử dụng vốn vay nước ngoài là kế hoạch sản xuất, kinh doanh sử dụng vốn vay nước ngoài, trong đó chứng minh mục đích, nhu cầu vay nước ngoài hợp pháp, hợp lý của bên đi vay."
Chủ sở hữu, Hội đồng thành viên hoặc Đại hội đồng cổ đông của doanh nghiệp thông qua phương án này để chứng minh nhu cầu vay nước ngoài của bên đi vay.
Thông tư 08 quy định cụ thể phương án sử dụng vốn vay nước ngoài là thành phần hồ sơ đăng ký khoản vay nước ngoài trung, dài hạn. Ngoài ra, doanh nghiệp phải lập và lưu giữ phương án đúng quy định để xuất trình khi cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, thanh tra việc sử dụng vốn vay nước ngoài.
4. Việc đăng ký khoản vay nước ngoài bằng đồng Việt Nam được đơn giản hóa
Thông tư 08 sửa đổi Thông tư số 12/2022/TT-NHNN ngày 30/9/2022 của Thống đốc NHNN hướng dẫn quản lý ngoại hối đối với việc vay, trả nợ nước ngoài của doanh nghiệp. Nội dung sửa đổi bãi bỏ hoặc thay đổi một số quy định về thẩm quyền của Thống đốc NHNN trong việc chấp thuận khoản vay nước ngoài bằng đồng Việt Nam.
Vì vậy, khi khoản vay nước ngoài bằng đồng Việt Nam đáp ứng điều kiện vay tại Điều 10 Thông tư 08, doanh nghiệp thực hiện theo thủ tục thông thường đối với khoản vay nước ngoài không được Chính phủ bảo lãnh. Khác với quy định cũ, khoản vay được đăng ký mà không cần Thống đốc NHNN chấp thuận.