Thủ tục chuyển đổi khoản vay thành vốn góp/ cổ phần.

Hiện nay, pháp luật Việt Nam chưa có quy định riêng về việc tăng vốn bằng cách chuyển đổi khoản vay nước ngoài thành vốn góp. Vì vậy, doanh nghiệp thực hiện theo thủ tục tăng vốn chung của Luật Doanh nghiệp, đồng thời đăng ký thay đổi khoản vay nước ngoài với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ("NHNN").

Để chuyển đổi khoản vay thành vốn góp hoặc cổ phần, các bên cần thực hiện các bước sau.

---

Bước 1. Xin chấp thuận của Sở Kế hoạch và Đầu tư ("Sở KH&ĐT") cho việc góp vốn tại Việt Nam

Bên vay có thể nhận khoản vay từ bất kỳ bên cho vay nào. Khi chuyển đổi khoản vay, có 02 trường hợp như sau:

Trường hợp 1. Bên cho vay cũng là nhà đầu tư của công ty, và việc chuyển đổi khoản vay thành vốn góp không làm thay đổi tỷ lệ sở hữu tại bên vay

Nếu việc tăng vốn (từ bất kỳ nguồn nào) không làm tăng tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài, công ty không cần xin chấp thuận của Sở KH&ĐT theo Luật Đầu tư 2020 ("LĐT 2020").

Các quy định của NHNN không yêu cầu cụ thể bên vay phải xin chấp thuận của Sở KH&ĐT khi chuyển đổi khoản vay. Tuy nhiên, trên thực tế, NHNN yêu cầu nộp văn bản chấp thuận góp vốn vào doanh nghiệp Việt Nam như một tài liệu bắt buộc khi chuyển đổi mục đích khoản vay.

Trường hợp 2. Việc chuyển đổi khoản vay thành vốn góp làm thay đổi tỷ lệ sở hữu của từng nhà đầu tư, thành viên tại bên vay

Nếu việc chuyển đổi khoản vay nước ngoài thành vốn góp làm tăng tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài, bên cho vay phải xin chấp thuận của Sở KH&ĐT cho việc góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp vào doanh nghiệp Việt Nam.

Bên vay và bên cho vay chuẩn bị hồ sơ theo Điều 26 LĐT 2020 và xin chấp thuận này trước khi làm thủ tục thay đổi mục đích khoản vay tại NHNN.

---

Bước 2. Đăng ký thay đổi khoản vay nước ngoài với NHNN nếu khoản vay là khoản vay trung hạn hoặc dài hạn

Khi có bất kỳ nội dung nào thay đổi so với văn bản xác nhận đăng ký khoản vay của NHNN, bên vay phải đăng ký thay đổi khoản vay với NHNN, trừ các trường hợp sau (Thông tư 03/2016/TT-NHNN hướng dẫn quản lý ngoại hối đối với việc vay, trả nợ nước ngoài của doanh nghiệp, "Thông tư 03/2016"):

Trường hợp 1. Bên vay chỉ cần thông báo bằng văn bản cho NHNN khi thay đổi địa chỉ của bên vay, thông tin của bên cho vay hoặc tên giao dịch thương mại của ngân hàng cung ứng dịch vụ tài khoản (Điều 15.3 Thông tư 03/2016); hoặc

Trường hợp 2. Bên vay chỉ cần thông báo cho ngân hàng cung ứng dịch vụ tài khoản rút vốn, trả nợ khi thời điểm rút vốn, trả nợ hoặc chuyển phí thực tế chênh lệch không quá 10 ngày so với kế hoạch NHNN đã xác nhận (Điều 15.2 Thông tư 03/2016).

Việc chuyển đổi khoản vay thành vốn chủ sở hữu (i) không thuộc các thay đổi ở Trường hợp 1 nhưng (ii) có thể làm thay đổi kế hoạch trả nợ gốc theo Trường hợp 2. Vì vậy, có hai tình huống:

• Nếu kế hoạch trả nợ thay đổi không quá 10 ngày so với kế hoạch trong văn bản xác nhận đăng ký khoản vay của NHNN, doanh nghiệp không phải đăng ký thay đổi khoản vay, nhưng phải thông báo cho ngân hàng cung ứng dịch vụ tài khoản rút vốn, trả nợ;
• Trong các trường hợp khác, doanh nghiệp phải đăng ký thay đổi với NHNN. Theo Điều 16.2.a Thông tư 03/2016, doanh nghiệp phải nộp hồ sơ đăng ký thay đổi khoản vay cho NHNN trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày ký thỏa thuận thay đổi.

---

Bước 3. Đăng ký thay đổi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp về vốn điều lệ

Khi khoản vay được chuyển thành phần vốn góp có giá trị tương ứng, vốn điều lệ của Công ty, phần vốn góp của bên cho vay (nếu bên cho vay là thành viên, cổ đông của Công ty) và tỷ lệ góp vốn đều thay đổi.

Doanh nghiệp phải đăng ký tăng vốn điều lệ, thay đổi phần vốn góp và tỷ lệ góp vốn tại Phòng Đăng ký kinh doanh trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày có thay đổi, theo Luật Doanh nghiệp 2020 ("LDN 2020").

Bên cho vay cần lưu ý hai vấn đề:

• Phần vốn góp tăng thêm (tức phần vốn được chuyển đổi) được chia cho các thành viên theo tỷ lệ phần vốn góp của họ trong vốn điều lệ của bên vay. Vì vậy, bên cho vay nên thỏa thuận với các thành viên khác để họ từ chối góp phần vốn tăng thêm. Biên bản họp và nghị quyết của Hội đồng thành viên cần ghi nhận nội dung này, để bên cho vay có thể góp toàn bộ phần vốn tăng thêm của Công ty.
• Tài sản góp vốn không phải là Đồng Việt Nam, ngoại tệ tự do chuyển đổi hoặc vàng phải được định giá. Hội đồng thành viên và người góp vốn có thể định giá theo nguyên tắc thỏa thuận, hoặc thuê tổ chức thẩm định giá.

---

Bước 4. Điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ("IRC")

Nhà đầu tư phải làm thủ tục điều chỉnh IRC nếu việc điều chỉnh dự án đầu tư làm thay đổi nội dung của IRC.

Trong trường hợp này, nếu Công ty quyết định dùng phần vốn tăng thêm làm vốn bổ sung cho dự án, cả vốn góp và tổng vốn đầu tư của dự án trên IRC đều thay đổi tương ứng. Vì vậy, Công ty phải đăng ký điều chỉnh IRC.