Bài viết giúp nhà đầu tư kiểm tra dự án của mình có phải xin chấp thuận chủ trương hay không, cơ quan nào quyết định và thủ tục mất bao lâu.
Lưu ý về bài viết
Nhiều dự án của nhà đầu tư nước ngoài không phải xin chấp thuận chủ trương đầu tư. Thủ tục này chỉ áp dụng cho dự án có tác động lớn đến đất đai, rừng, dân cư, quốc phòng, an ninh, và cho dự án thuộc một số lĩnh vực nhạy cảm. Với các dự án này, nhà đầu tư phải có quyết định chấp thuận chủ trương trước khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư. Thời hạn giải quyết khác nhau tùy cơ quan có thẩm quyền chấp thuận.
Nội dung mang tính thông tin tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cho từng trường hợp cụ thể.
1. Chấp thuận chủ trương đầu tư là quyết định của Nhà nước cho phép hay không cho phép dự án được thực hiện
Chấp thuận chủ trương đầu tư là việc cơ quan có thẩm quyền đánh giá sự phù hợp của dự án với quy hoạch, nhu cầu sử dụng đất, hiệu quả kinh tế xã hội và các điều kiện khác, rồi quyết định cho phép dự án được thực hiện. Quyết định chấp thuận còn xác định hình thức chọn nhà đầu tư: đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư, hoặc chấp thuận chủ trương đồng thời với chấp thuận nhà đầu tư đã đề xuất dự án.
Với nhà đầu tư nước ngoài, quyết định chấp thuận chủ trương chưa phải là giấy phép thực hiện dự án. Sau khi có quyết định, cơ quan đăng ký đầu tư cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư trong 05 ngày làm việc.
2. Dự án phải xin chấp thuận chủ trương thuộc 20 nhóm
Nhà đầu tư nước ngoài thường gặp các nhóm dự án sau:
- Dự án đề nghị Nhà nước giao đất, cho thuê đất không qua đấu giá quyền sử dụng đất, không qua đấu thầu; dự án đề nghị chuyển mục đích sử dụng đất thuộc diện phải được cơ quan nhà nước cho phép.
- Dự án đề nghị giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất tại khu vực ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, và dự án đề nghị giao khu vực biển.
- Dự án nhà ở để bán, cho thuê, cho thuê mua và khu đô thị khi nhà đầu tư nhận quyền sử dụng đất qua thỏa thuận hoặc đang có quyền sử dụng đất.
- Dự án trong khu vực hạn chế phát triển hoặc nội đô lịch sử của đô thị loại đặc biệt; dự án trong khu vực bảo vệ di tích.
- Dự án sân gôn, trừ sân gôn thuộc dự án nhà ở, khu đô thị đã qua đấu giá hoặc đấu thầu.
- Dự án hạ tầng khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ số tập trung.
- Dự án bến cảng thuộc cảng biển đặc biệt và loại I; cảng hàng không, sân bay; vận chuyển hành khách bằng đường hàng không; chế biến dầu khí.
- Dự án của nhà đầu tư nước ngoài về dịch vụ viễn thông có hạ tầng mạng, trồng rừng, xuất bản, báo chí.
- Dự án chuyển mục đích sử dụng rừng, đất trồng lúa hai vụ trên ngưỡng diện tích; dự án di dân tái định cư từ 10.000 người ở miền núi, từ 20.000 người ở vùng khác.
- Dự án đặt cược, casino, trừ trò chơi điện tử có thưởng dành cho người nước ngoài; điện hạt nhân; dự án đề nghị cơ chế đặc biệt khác với luật.
2.1. Một số dự án sử dụng đất được loại trừ
Yêu cầu chấp thuận chủ trương đối với dự án đề nghị giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất không áp dụng cho dự án hạ tầng cụm công nghiệp, dự án khai thác khoáng sản thuộc diện đấu giá quyền khai thác, dự án điện lực mà pháp luật về điện lực không yêu cầu chấp thuận chủ trương, và một số trường hợp khác do pháp luật quy định.
2.2. Dự án thuê nhà xưởng hoặc thuê lại đất trong khu công nghiệp thường không phải xin chấp thuận chủ trương
Nhà đầu tư nước ngoài sản xuất trong khu công nghiệp thường thuê lại đất hoặc thuê nhà xưởng từ chủ đầu tư hạ tầng. Các nhà đầu tư này không đề nghị Nhà nước giao đất, cho thuê đất, nên dự án thường không thuộc nhóm phải chấp thuận chủ trương vì lý do đất đai. Tuy vậy, dự án vẫn phải xin chấp thuận chủ trương nếu thuộc một nhóm khác, chẳng hạn nhóm dự án được xác định theo lĩnh vực.
Tương tự, dự án dịch vụ như tư vấn, phần mềm, thương mại chỉ thuê văn phòng để hoạt động thì không phải xin chấp thuận chủ trương. Nhà đầu tư nộp ngay hồ sơ đề nghị cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư. Thời hạn cấp giấy là 10 ngày làm việc.
3. Thẩm quyền chấp thuận được chia thành bốn cấp
| Cấp chấp thuận | Dự án điển hình | Cơ quan tiếp nhận hồ sơ |
|---|---|---|
| Quốc hội | Dự án đề nghị áp dụng cơ chế, chính sách đặc biệt khác với luật, nghị quyết của Quốc hội | Bộ Tài chính |
| Thủ tướng Chính phủ | Chuyển mục đích rừng, đất lúa trên ngưỡng lớn; đặt cược, casino; điện hạt nhân; dự án của nhà đầu tư nước ngoài về viễn thông có hạ tầng mạng, trồng rừng, xuất bản, báo chí; di dân từ 20.000 người ở miền núi, 50.000 người ở vùng khác; dự án tại khu vực bảo vệ I của di tích thuộc Danh mục di sản thế giới | Bộ Tài chính |
| Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh | Các dự án còn lại thuộc diện chấp thuận, như dự án đề nghị giao đất, cho thuê đất không qua đấu giá, đấu thầu; nhà ở, khu đô thị; sân gôn; hạ tầng khu công nghiệp; cảng biển, cảng hàng không; vận tải hàng không; chế biến dầu khí | Sở Tài chính |
| Ban quản lý khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế | Dự án thuộc thẩm quyền Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nhưng thực hiện trong khu và phù hợp quy hoạch đã phê duyệt | Ban quản lý khu |
Khi một dự án có nhiều mục tiêu thuộc thẩm quyền của các cấp khác nhau, cơ quan có thẩm quyền cao nhất chấp thuận cho toàn bộ dự án. Nếu dự án thuộc thẩm quyền của hai Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trở lên, nhà đầu tư nộp hồ sơ tại tỉnh có phần lớn diện tích đất, công trình chính hoặc phần lớn hoạt động. Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh đó chấp thuận cho toàn bộ dự án, sau khi các tỉnh liên quan có ý kiến đồng ý.
4. Thời hạn giải quyết tùy theo cấp chấp thuận
| Cấp chấp thuận | Các mốc chính, tính từ ngày nhận hồ sơ hợp lệ | Tổng thời hạn theo quy định |
|---|---|---|
| Thủ tướng Chính phủ | Bộ Tài chính lấy ý kiến trong 03 ngày làm việc; cơ quan được hỏi trả lời trong 10 ngày làm việc; Bộ Tài chính lập báo cáo thẩm định trong 20 ngày làm việc; Thủ tướng xem xét trong 05 ngày làm việc | Khoảng 25 ngày làm việc |
| Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh | Cơ quan đăng ký đầu tư lấy ý kiến trong 02 ngày làm việc; cơ quan được hỏi trả lời trong 07 ngày làm việc; cơ quan đăng ký đầu tư lập báo cáo thẩm định trong 14 ngày làm việc; Chủ tịch tỉnh xem xét trong 03 ngày làm việc | Khoảng 17 ngày làm việc |
| Ban quản lý khu | Ban quản lý lấy ý kiến trong 02 ngày làm việc; cơ quan được hỏi trả lời trong 07 ngày làm việc; Ban quản lý lập báo cáo thẩm định và quyết định trong 17 ngày làm việc | 17 ngày làm việc |
| Cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư sau khi có quyết định chấp thuận | Cơ quan đăng ký đầu tư cấp giấy căn cứ quyết định chấp thuận | 05 ngày làm việc |
Thời gian nhà đầu tư sửa đổi, bổ sung hoặc giải trình hồ sơ không tính vào các thời hạn trên. Với dự án cần đất, thời gian thực tế thường dài hơn nhiều. Sau khi có quyết định chấp thuận, nhà đầu tư còn phải làm thủ tục giao đất, cho thuê đất, bồi thường và giải phóng mặt bằng.
5. Nhà đầu tư chọn thủ tục đầu tư đặc biệt trong các khu không phải xin chấp thuận chủ trương
Với dự án trong khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế và khu chức năng trong khu kinh tế, nhà đầu tư được chọn thủ tục đầu tư đặc biệt. Nhà đầu tư chọn thủ tục này không phải xin chấp thuận chủ trương đầu tư, thẩm định công nghệ, lập báo cáo đánh giá tác động môi trường, lập quy hoạch chi tiết, xin giấy phép xây dựng và làm các thủ tục chấp thuận về xây dựng, phòng cháy chữa cháy.
Thay vào đó, nhà đầu tư cam kết bằng văn bản đáp ứng điều kiện, tiêu chuẩn, quy chuẩn về xây dựng, bảo vệ môi trường, chuyển giao công nghệ và phòng cháy chữa cháy. Ban quản lý khu đánh giá hồ sơ và cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư trong 15 ngày làm việc. Trước khi khởi công, nhà đầu tư gửi thông báo khởi công kèm báo cáo kinh tế kỹ thuật và báo cáo thẩm tra do tổ chức đủ điều kiện thực hiện.
Thủ tục đặc biệt không áp dụng cho dự án kinh doanh hạ tầng khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ số tập trung. Tại khu kinh tế và khu thương mại tự do, thủ tục này cũng không áp dụng cho một số nhóm như nhà ở, khu đô thị, sân gôn, cảng biển, sân bay, vận tải hàng không, chế biến dầu khí, điện hạt nhân, dự án trong khu vực di tích và dự án đề nghị cơ chế đặc biệt.
Nhà đầu tư có nghĩa vụ pháp lý thực hiện đúng cam kết đã đưa ra. Ban quản lý gửi Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư kèm cam kết cho cơ quan quản lý xây dựng, môi trường, phòng cháy chữa cháy tại địa phương. Các cơ quan này kiểm tra việc thực hiện cam kết sau khi dự án được cấp giấy. Nếu không thực hiện đúng cam kết, nhà đầu tư phải chịu hoàn toàn trách nhiệm.
6. Nhà đầu tư có dự án sử dụng đất phải ký quỹ bảo đảm thực hiện dự án
Nhà đầu tư có dự án được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất phải ký quỹ hoặc có bảo lãnh ngân hàng về nghĩa vụ ký quỹ. Nhà đầu tư không phải ký quỹ khi trúng đấu giá, trúng thầu, nhận chuyển nhượng dự án đã ký quỹ, hoặc nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất từ người khác. Mức ký quỹ được tính lũy tiến theo từng phần vốn đầu tư. Vốn đầu tư dùng để tính không gồm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất:
| Phần vốn đầu tư | Mức ký quỹ |
|---|---|
| Đến 300 tỷ đồng | 3% |
| Trên 300 tỷ đồng đến 1.000 tỷ đồng | 2% |
| Trên 1.000 tỷ đồng | 1% |
Mức ký quỹ được giảm 25% với dự án thuộc ngành nghề ưu đãi đầu tư hoặc tại địa bàn khó khăn. Mức ký quỹ được giảm 50% với dự án thuộc ngành nghề đặc biệt ưu đãi đầu tư, dự án tại địa bàn đặc biệt khó khăn, và dự án thuộc ngành nghề ưu đãi đầu tư thực hiện tại địa bàn khó khăn. Các mức giảm này không áp dụng cho dự án thuộc diện không được hưởng ưu đãi đầu tư.
Ví dụ, dự án có vốn đầu tư 500 tỷ đồng (không gồm tiền thuê đất) phải ký quỹ 3% của 300 tỷ đồng và 2% của 200 tỷ đồng, tổng cộng 13 tỷ đồng, trước khi được giảm (nếu có).
7. Những việc cần tránh liên quan đến chấp thuận chủ trương đầu tư
- Cho rằng mọi dự án có vốn lớn đều phải xin chấp thuận chủ trương. Quy mô vốn không phải là tiêu chí để xác định dự án phải xin chấp thuận chủ trương. Việc dự án có phải xin chấp thuận hay không phụ thuộc vào đất đai, lĩnh vực, vị trí và tác động của dự án.
- Ký hợp đồng mua đất hoặc nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất trước khi xác định thủ tục. Dự án có phải xin chấp thuận chủ trương hay không phụ thuộc vào cách nhà đầu tư có quyền sử dụng đất.
- Chọn thủ tục đặc biệt mà không đủ năng lực thực hiện cam kết. Nếu cơ quan quản lý phát hiện nhà đầu tư không thực hiện đúng cam kết khi kiểm tra, thời gian rút ngắn được ở khâu cấp giấy không còn ý nghĩa.
- Không tính chi phí ký quỹ vào kế hoạch tài chính của dự án có đất.
8. Việc nhà đầu tư nên làm
- Xác định nhà đầu tư sẽ có địa điểm thực hiện dự án bằng cách nào: thuê văn phòng, thuê lại đất trong khu, nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất hay đề nghị Nhà nước giao đất, cho thuê đất.
- Đối chiếu dự án với 20 nhóm phải chấp thuận chủ trương và xác định cấp có thẩm quyền.
- Với dự án trong khu, so sánh thủ tục đặc biệt với thủ tục thông thường về thời gian giải quyết và trách nhiệm thực hiện cam kết.
- Dự tính số tiền ký quỹ và lịch giao đất trước khi cam kết tiến độ dự án với công ty mẹ.
- Chuẩn bị đề xuất dự án đủ chi tiết về quy hoạch, nhu cầu đất và hiệu quả kinh tế xã hội, vì đây là các nội dung thẩm định chính.
Đọc tiếp trong chuỗi bài Đăng ký đầu tư và thành lập doanh nghiệp
- Bài trước: Thành lập doanh nghiệp trước hay xin giấy đầu tư trước
- Bài tiếp theo: Hồ sơ xin Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư
- Liên quan: Ngành nghề quyết định nhà đầu tư nước ngoài được làm gì
- Liên quan: Điều chỉnh, chuyển nhượng và chấm dứt dự án đầu tư
- Toàn bộ chuỗi 10 bài: Bốn hình thức đầu tư vào Việt Nam của nhà đầu tư nước ngoài


