Bài viết hướng dẫn nhà đầu tư nước ngoài tra cứu các danh mục ngành nghề và đọc đúng kết quả cho dự án của mình.
Lưu ý về bài viết
Với mọi dự án có vốn nước ngoài, nhà đầu tư cần xác định ngành nghề trước tiên. Ngành nghề quyết định ba vấn đề: nhà đầu tư có được đầu tư hay không, được sở hữu tối đa bao nhiêu phần trăm vốn, và phải xin những giấy phép nào. Nhà đầu tư nước ngoài phải đối chiếu cùng lúc ba danh mục: ngành nghề cấm, ngành nghề hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài, và ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Mỗi danh mục xác định một vấn đề riêng. Vì vậy, nhà đầu tư không thể chỉ tra một danh mục rồi bỏ qua hai danh mục còn lại.
Nội dung mang tính thông tin tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cho từng trường hợp cụ thể.
1. Mỗi danh mục xác định một vấn đề khác nhau
| Danh mục | Câu hỏi được trả lời | Áp dụng cho | Nơi tra cứu |
|---|---|---|---|
| Ngành nghề cấm đầu tư kinh doanh | Có ai được kinh doanh ngành này không? | Mọi nhà đầu tư | Luật Đầu tư |
| Ngành nghề hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài | Nhà đầu tư nước ngoài có được đầu tư không, được sở hữu tối đa bao nhiêu và phải đầu tư theo hình thức nào? | Nhà đầu tư nước ngoài và tổ chức kinh tế có trên 50% vốn nước ngoài | Phụ lục I Nghị định 96/2026/NĐ-CP và Cổng thông tin quốc gia về đầu tư |
| Ngành nghề kinh doanh có điều kiện | Doanh nghiệp phải đáp ứng điều kiện gì, xin giấy phép nào trước khi hoạt động? | Mọi doanh nghiệp, trong nước và nước ngoài | Danh mục đang áp dụng và Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp |
Một ngành có thể nằm cùng lúc trong danh mục hạn chế tiếp cận thị trường và danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Ví dụ, kinh doanh bất động sản vừa là ngành tiếp cận thị trường có điều kiện đối với nhà đầu tư nước ngoài, vừa là ngành kinh doanh có điều kiện với mọi doanh nghiệp. Nhà đầu tư phải đáp ứng cả hai nhóm điều kiện.
2. Danh mục cấm gồm 11 nhóm hoạt động
Mọi nhà đầu tư, trong nước hay nước ngoài, đều không được kinh doanh: chất ma túy; hóa chất, khoáng vật bị cấm; mẫu vật các loài hoang dã nguy cấp có nguồn gốc khai thác từ tự nhiên; mại dâm; mua bán người, mô, xác, bộ phận cơ thể người, bào thai người; hoạt động liên quan đến sinh sản vô tính trên người; pháo nổ; dịch vụ đòi nợ; mua bán bảo vật quốc gia; xuất khẩu di vật, cổ vật; thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng.
Từ ngày 01/01/2027, danh mục cấm có thêm hoạt động kinh doanh khí N2O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp, trừ mục đích y tế, công nghệ thực phẩm, kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học và mục đích khác do Chính phủ quy định.
Lệnh cấm dịch vụ đòi nợ áp dụng theo bản chất của hoạt động, không theo tên gọi. Dịch vụ thu hồi công nợ hoặc xử lý nợ quá hạn thay mặt chủ nợ đều thuộc nhóm bị cấm, dù được gọi bằng tên khác.
3. Danh mục hạn chế tiếp cận thị trường có 23 ngành chưa được tiếp cận và 62 ngành tiếp cận có điều kiện
3.1. Mục A gồm 23 ngành nhà đầu tư nước ngoài chưa được đầu tư
Nhà đầu tư nước ngoài không được đầu tư vào các ngành thuộc mục A, dù dưới hình thức nào. Một số ngành thường gặp trong thực tế:
- Hoạt động báo chí và thu thập tin tức dưới mọi hình thức.
- Dịch vụ điều tra và an ninh; dịch vụ thăm dò dư luận.
- Dịch vụ công chứng, thừa phát lại, đấu giá tài sản, giám định tư pháp, quản tài viên.
- Dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài.
- Kinh doanh chuyển khẩu và kinh doanh tạm nhập tái xuất.
- Dịch vụ đại diện sở hữu công nghiệp và giám định sở hữu trí tuệ.
- Dịch vụ lữ hành, trừ lữ hành quốc tế phục vụ khách quốc tế đến Việt Nam.
3.2. Mục B gồm 62 ngành nhà đầu tư nước ngoài được đầu tư nếu đáp ứng điều kiện
Mục B gồm nhiều lĩnh vực dịch vụ mà nhà đầu tư nước ngoài quan tâm: quảng cáo; giáo dục; bảo hiểm, ngân hàng, chứng khoán; bưu chính, viễn thông; vận tải; logistics; kinh doanh bất động sản; xây dựng; dịch vụ pháp lý; kiểm toán, kế toán và thuế; du lịch; dịch vụ sức khỏe; hoạt động mua bán hàng hóa của nhà cung cấp dịch vụ nước ngoài; vận hành nền tảng thương mại điện tử.
Điều kiện đối với từng ngành có thể là:
- tỷ lệ sở hữu tối đa của nhà đầu tư nước ngoài;
- hình thức đầu tư bắt buộc, ví dụ phải liên doanh;
- phạm vi hoạt động được phép;
- năng lực của nhà đầu tư;
- yêu cầu về đối tác Việt Nam.
Bộ Tài chính tập hợp điều kiện cụ thể của từng ngành và đăng tải trên Cổng thông tin quốc gia về đầu tư. Có trường hợp điều kiện đã được quy định trong luật hoặc nghị định nhưng chưa được cập nhật lên Cổng. Khi đó, điều kiện trong luật hoặc nghị định vẫn được áp dụng. Vì vậy, nhà đầu tư cần đối chiếu thêm luật và nghị định chuyên ngành, không chỉ dựa vào kết quả tra cứu trên Cổng.
4. Mười nguyên tắc áp dụng hạn chế tiếp cận thị trường
Việc tra danh mục chưa đủ để xác định điều kiện áp dụng cho một nhà đầu tư. Nhà đầu tư còn phải áp dụng các nguyên tắc chính sau:
- Ngoài danh mục, nhà đầu tư nước ngoài được đối xử như nhà đầu tư trong nước. Pháp luật không đặt giới hạn tỷ lệ sở hữu nước ngoài cho ngành không nằm trong Phụ lục I.
- Nhà đầu tư nước ngoài không được đầu tư vào ngành chưa được tiếp cận thị trường.
- Với ngành tiếp cận thị trường có điều kiện, nhà đầu tư nước ngoài phải đáp ứng điều kiện đã được đăng tải.
- Với ngành Việt Nam chưa cam kết, nhà đầu tư nước ngoài được áp dụng điều kiện như nhà đầu tư trong nước nếu pháp luật Việt Nam không hạn chế. Nếu pháp luật Việt Nam đã có hạn chế, nhà đầu tư nước ngoài phải tuân theo hạn chế đó.
- Nhà đầu tư thuộc quốc gia không phải thành viên WTO được áp dụng điều kiện như nhà đầu tư thuộc quốc gia thành viên WTO, trừ khi pháp luật hoặc điều ước có quy định khác.
- Nếu điều ước có điều kiện thuận lợi hơn, nhà đầu tư được áp dụng điều ước. Nhà đầu tư thuộc phạm vi một hiệp định thương mại tự do có điều kiện thuận lợi hơn pháp luật Việt Nam được áp dụng hiệp định đó.
- Khi thuộc nhiều điều ước, nhà đầu tư chọn một điều ước và áp dụng điều ước đó cho tất cả ngành nghề. Nhà đầu tư không được áp dụng hiệp định A cho ngành này và hiệp định B cho ngành khác.
- Khi nhiều nhà đầu tư nước ngoài cùng góp vốn, tổng tỷ lệ sở hữu của họ không được vượt quá tỷ lệ cao nhất mà một điều ước cho phép đối với ngành đó.
- Khi doanh nghiệp có nhiều ngành nghề với giới hạn sở hữu khác nhau, tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại doanh nghiệp không được vượt giới hạn thấp nhất trong các ngành đó.
- Với công ty đại chúng, công ty chứng khoán, quỹ đầu tư, tỷ lệ sở hữu nước ngoài được xác định theo pháp luật chứng khoán, nếu pháp luật chứng khoán có quy định riêng.
Ngoài các nguyên tắc trên, công dân Việt Nam đồng thời có quốc tịch nước ngoài được chọn áp dụng điều kiện và thủ tục như nhà đầu tư trong nước hoặc nhà đầu tư nước ngoài. Nếu người này chọn áp dụng như nhà đầu tư trong nước, người này không được thực hiện các quyền và nghĩa vụ dành cho nhà đầu tư nước ngoài.
4.1. Theo nguyên tắc tỷ lệ thấp nhất, giới hạn sở hữu của một ngành phụ được áp dụng cho cả công ty
Giả định một công ty dự kiến đăng ký ba ngành: tư vấn quản lý (không nằm trong danh mục hạn chế), phân phối phần mềm và một dịch vụ quảng cáo thuộc mục B. Giả sử điều ước áp dụng chỉ cho phép nhà đầu tư nước ngoài kinh doanh dịch vụ quảng cáo qua liên doanh và giới hạn tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài. Khi đó, tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại cả công ty phải tuân theo giới hạn này, dù quảng cáo chỉ chiếm một phần nhỏ doanh thu. Mức giới hạn thực tế phải được tra cứu theo điều ước áp dụng cho quốc tịch của nhà đầu tư.
Nhà đầu tư có thể bỏ ngành phụ khỏi danh sách đăng ký, hoặc tách ngành đó sang một pháp nhân khác có đối tác Việt Nam. Nhà đầu tư nên quyết định điều này trước khi nộp hồ sơ. Công ty có thể đã có 100% vốn nước ngoài và sau đó mới bổ sung ngành phụ này. Trong trường hợp đó, nhà đầu tư nước ngoài có thể phải giảm tỷ lệ sở hữu của mình.
5. Danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện gồm 142 ngành, giảm còn 137 ngành từ ngày 01/3/2027
| Thời gian áp dụng | Số ngành nghề | Cơ sở |
|---|---|---|
| Từ ngày 01/7/2026 đến hết ngày 28/02/2027 | 142 ngành nghề | Danh mục do Chính phủ ban hành theo Nghị quyết 66.17/2026/NQ-CP |
| Từ ngày 01/3/2027 | 137 ngành nghề | Luật số 24/2026/QH16 sửa đổi Luật Đầu tư |
Ngành kinh doanh có điều kiện là ngành mà doanh nghiệp phải đáp ứng điều kiện vì lý do quốc phòng, an ninh, trật tự xã hội, đạo đức xã hội hoặc sức khỏe cộng đồng. Điều kiện chỉ được quy định trong luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, nghị định và điều ước quốc tế. Bộ, ủy ban nhân dân các cấp không được tự đặt thêm điều kiện kinh doanh.
Điều kiện có thể ở dạng giấy phép, giấy chứng nhận, chứng chỉ, văn bản xác nhận hoặc yêu cầu doanh nghiệp tự đáp ứng mà không cần văn bản của cơ quan nhà nước. Với ngành cần giấy phép, Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư và Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp chưa đủ để bắt đầu hoạt động. Giấy phép con được phân tích trong một bài riêng của chuỗi.
Khi một ngành được đưa ra khỏi danh mục có điều kiện, doanh nghiệp kinh doanh ngành đó vẫn có thể phải tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật, quy định về an toàn hoặc pháp luật chuyên ngành. Nếu kế hoạch kinh doanh kéo dài qua tháng 3/2027, nhà đầu tư nên đối chiếu cả danh mục 142 ngành và danh mục 137 ngành.
6. Biểu cam kết WTO và các hiệp định thương mại tự do quy định mức hạn chế cụ thể
Phụ lục I chỉ liệt kê những ngành bị hạn chế. Mức hạn chế cụ thể được quy định trong biểu cam kết dịch vụ của Việt Nam khi gia nhập WTO, trong các hiệp định như CPTPP, EVFTA và trong các điều ước đầu tư song phương. Cùng một ngành, nhà đầu tư từ hai quốc gia khác nhau có thể được hưởng mức tiếp cận khác nhau.
Khi tra cứu, nhà đầu tư cần xác định mình có phải là "nhà đầu tư" theo định nghĩa của điều ước hay không. Theo nhiều điều ước, nhà đầu tư thường phải là pháp nhân thành lập tại quốc gia thành viên và có hoạt động kinh doanh thực chất tại đó. Một công ty chỉ đăng ký tại quốc gia có hiệp định thuận lợi, mà không có hoạt động kinh doanh thực chất tại đó, có thể không được coi là nhà đầu tư của quốc gia này. Cơ quan đăng ký đầu tư sẽ xem xét quốc tịch và hồ sơ pháp lý của nhà đầu tư khi đánh giá điều kiện tiếp cận thị trường.
7. Quy trình rà soát ngành nghề gồm sáu bước
- Mô tả hoạt động kinh doanh bằng ngôn ngữ thông thường, sau đó gắn mã ngành kinh tế Việt Nam phù hợp. Nếu nhà đầu tư mô tả hoạt động quá rộng, danh sách ngành đăng ký có thể gồm cả ngành bị hạn chế.
- Loại trừ ngành cấm.
- Đối chiếu Phụ lục I để biết ngành thuộc mục A, mục B hay nằm ngoài danh mục.
- Tra điều kiện cụ thể trên Cổng thông tin quốc gia về đầu tư và trong điều ước áp dụng cho quốc tịch của nhà đầu tư. Nếu nhà đầu tư thuộc phạm vi nhiều điều ước, nhà đầu tư chọn một điều ước.
- Áp dụng nguyên tắc tỷ lệ thấp nhất cho toàn bộ danh sách ngành dự kiến.
- Liệt kê giấy phép con cho từng ngành kinh doanh có điều kiện và thời điểm phải có.
8. Những việc cần tránh khi đăng ký ngành nghề
- Đăng ký nhiều ngành nghề mà công ty chưa có kế hoạch kinh doanh. Với mỗi ngành thêm vào, cơ quan đăng ký phải đánh giá thêm điều kiện tiếp cận thị trường. Nếu danh sách có một ngành bị hạn chế, tỷ lệ sở hữu nước ngoài được phép tại cả công ty có thể bị giảm theo giới hạn của ngành đó.
- Dùng bảng tỷ lệ sở hữu nước ngoài cũ. Danh mục và điều kiện thay đổi theo từng thời kỳ. Nhà đầu tư cần kiểm tra lại bảng tra cứu tại thời điểm nộp hồ sơ.
- Nhầm ngành không có trong danh mục hạn chế với ngành không cần giấy phép. Nhà đầu tư nước ngoài được đối xử như nhà đầu tư trong nước, nhưng vẫn phải xin giấy phép con nếu ngành đó có điều kiện.
- Chọn điều ước cho từng ngành. Nhà đầu tư chỉ được chọn một điều ước cho tất cả ngành nghề.
9. Việc nhà đầu tư nên làm
- Lập danh sách ngành dự kiến theo thứ tự ưu tiên, tách ngành cốt lõi và ngành phụ.
- Xác định quốc tịch của nhà đầu tư theo hồ sơ pháp lý, rồi xác định các điều ước có thể áp dụng.
- Tra cứu Phụ lục I và Cổng thông tin quốc gia về đầu tư, lưu lại kết quả tra cứu kèm ngày tra.
- Bỏ hoặc tách riêng những ngành phụ có hạn chế, để giới hạn sở hữu của các ngành này không áp dụng cho cả công ty.
- Lập lịch xin giấy phép con song song với thủ tục đầu tư.
Đọc tiếp trong chuỗi bài Đăng ký đầu tư và thành lập doanh nghiệp
- Bài trước: Bốn hình thức đầu tư vào Việt Nam của nhà đầu tư nước ngoài
- Bài tiếp theo: Thành lập doanh nghiệp trước hay xin giấy đầu tư trước
- Liên quan: Giấy phép con và điều kiện kinh doanh của doanh nghiệp FDI
- Liên quan: Khi nào dự án cần chấp thuận chủ trương đầu tư
- Toàn bộ chuỗi 10 bài: Bốn hình thức đầu tư vào Việt Nam của nhà đầu tư nước ngoài


