Khi sự cố dữ liệu xảy ra, doanh nghiệp có rất ít thời gian để thông báo. Bài viết giúp doanh nghiệp chuẩn bị trước quy trình xử lý sự cố, để thông báo đúng người và đúng hạn.
Lưu ý về bài viết
Khi phát hiện vi phạm có thể gây hại cho chủ thể dữ liệu, doanh nghiệp có 72 giờ để thông báo cho cơ quan chuyên trách bảo vệ dữ liệu cá nhân. Với dữ liệu vị trí, dữ liệu sinh trắc học và dữ liệu tài chính nhạy cảm, doanh nghiệp còn phải thông báo cho chính người bị ảnh hưởng trong cùng thời hạn. Pháp luật về an ninh mạng đặt thêm nghĩa vụ ứng phó sự cố, lưu nhật ký hệ thống và lưu dữ liệu tại Việt Nam.
Nội dung mang tính thông tin tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cho từng trường hợp cụ thể.
1. Thời hạn 72 giờ bắt đầu từ khi phát hiện vi phạm
Bên kiểm soát, bên kiểm soát và xử lý, và bên thứ ba phải thông báo cho cơ quan chuyên trách bảo vệ dữ liệu cá nhân chậm nhất 72 giờ kể từ khi phát hiện vi phạm. Nghĩa vụ này áp dụng khi vi phạm có thể gây tổn hại đến quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, hoặc có thể xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản của chủ thể dữ liệu.
Ba điểm cần lưu ý khi xác định nghĩa vụ:
- Mốc tính là thời điểm phát hiện, không phải thời điểm điều tra xong nguyên nhân. Doanh nghiệp không nên chờ có đủ thông tin mới thông báo.
- Doanh nghiệp phải thông báo khi vi phạm "có thể gây tổn hại". Nhiều sự cố lộ dữ liệu khách hàng, như lộ số điện thoại kèm lịch sử mua hàng, có thể dẫn tới lừa đảo. Vì vậy, các sự cố này thường phải được thông báo.
- Bên xử lý không thông báo trực tiếp cho cơ quan chuyên trách mà phải thông báo kịp thời cho bên kiểm soát. Bên kiểm soát nên quy định trong hợp đồng thời hạn cụ thể để bên xử lý thông báo, chẳng hạn 24 giờ. Nhờ đó, bên kiểm soát còn đủ thời gian thông báo cho cơ quan chuyên trách.
Bên kiểm soát còn phải làm bốn việc: lập biên bản xác nhận việc xảy ra vi phạm; ngăn chặn vi phạm; khắc phục hậu quả; phối hợp với cơ quan chuyên trách trong quá trình xử lý.
2. Thông báo cho cơ quan chuyên trách phải theo mẫu và có bốn nhóm nội dung
Doanh nghiệp gửi thông báo theo mẫu, trực tiếp hoặc qua Cổng thông tin quốc gia về bảo vệ dữ liệu cá nhân. Thông báo gồm:
- Mô tả vi phạm: thời gian, địa điểm, hành vi, tổ chức, cá nhân liên quan, loại dữ liệu và số lượng dữ liệu.
- Thông tin liên lạc của bộ phận, nhân sự bảo vệ dữ liệu hoặc đơn vị cung cấp dịch vụ bảo vệ dữ liệu.
- Hậu quả, thiệt hại có thể xảy ra.
- Biện pháp đã đưa ra để giải quyết, giảm thiểu tác hại.
Thông tin trong thông báo phải trung thực. Nếu doanh nghiệp cố ý che giấu hoặc cung cấp sai lệch tính chất, quy mô sự cố hay số người bị ảnh hưởng, doanh nghiệp bị xử lý về một hành vi vi phạm riêng.
3. Với ba nhóm sự cố, doanh nghiệp phải thông báo cả cho người bị ảnh hưởng
3.1. Sự cố liên quan đến dữ liệu vị trí hoặc dữ liệu sinh trắc học
Bên kiểm soát phải thông báo cho chủ thể dữ liệu bị ảnh hưởng trong 72 giờ kể từ khi phát hiện. Thông báo phải có tối thiểu:
- Thời điểm và cách thức phát hiện vi phạm.
- Loại dữ liệu bị ảnh hưởng: vị trí, sinh trắc học hoặc cả hai.
- Mức độ nghiêm trọng và rủi ro đối với quyền, lợi ích của chủ thể dữ liệu.
- Biện pháp đã, đang và sẽ thực hiện để khắc phục.
- Hướng dẫn chủ thể dữ liệu tự phòng ngừa.
- Thông tin liên hệ của nhân sự bảo vệ dữ liệu và bộ phận xử lý sự cố.
Nếu doanh nghiệp không thể thông báo cho tất cả người bị ảnh hưởng vì lý do kỹ thuật hoặc khẩn cấp, doanh nghiệp phải thông báo công khai trên trang web, ứng dụng chính thức. Sau đó, doanh nghiệp gửi thông báo riêng cho từng người ngay khi có thể. Doanh nghiệp phải lưu hồ sơ vi phạm ít nhất 05 năm kể từ ngày khắc phục xong sự cố.
3.2. Lộ, mất dữ liệu nhạy cảm trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng, thông tin tín dụng
Tổ chức trực tiếp thu thập dữ liệu phải thông báo cho cả cơ quan chuyên trách và chủ thể dữ liệu trong thời hạn không quá 72 giờ, kể từ khi phát hiện dữ liệu nhạy cảm bị lộ, mất. Thông báo phải có tối thiểu các nội dung nêu tại mục 3.1. Nhóm này gồm ngân hàng, công ty tài chính, trung gian thanh toán, ví điện tử, công ty chứng khoán, bảo hiểm và tổ chức thông tin tín dụng.
3.3. Xử lý dữ liệu sinh trắc học gây thiệt hại cho chủ thể dữ liệu
Ngoài trường hợp sự cố, khi việc xử lý dữ liệu sinh trắc học gây thiệt hại, tổ chức thu thập và xử lý dữ liệu phải thông báo cho người bị thiệt hại.
4. Pháp luật về an ninh mạng đặt thêm các nghĩa vụ song song
Một sự cố lộ dữ liệu thường cũng là một sự cố an ninh mạng. Theo Luật An ninh mạng 116/2025/QH15, có hiệu lực từ 01/7/2026, và văn bản hướng dẫn có hiệu lực từ 19/8/2026, doanh nghiệp còn có các nghĩa vụ sau:
- Ứng phó, khắc phục sự cố. Chủ quản hệ thống thông tin phải có phương án ứng phó sự cố phù hợp với cấp độ của hệ thống. Với hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia, khi sự cố vượt quá khả năng xử lý, chủ quản phải làm ba việc: thông báo ngay cho lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng; bảo vệ hiện trường và chứng cứ; báo cáo kết quả khắc phục.
- Lưu nhật ký hệ thống. Doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên mạng viễn thông, Internet và dịch vụ gia tăng trên không gian mạng phải lưu nhật ký hệ thống, gồm tài khoản, thời gian đăng nhập, đăng xuất, địa chỉ IP, cổng nguồn và nhật ký xử lý thông tin. Nhật ký phải truy xuất được trong ít nhất 12 tháng.
- Lưu trữ dữ liệu tại Việt Nam. Doanh nghiệp trong nước cung cấp các dịch vụ này phải lưu tại Việt Nam thông tin cá nhân của người dùng tại Việt Nam, dữ liệu do người dùng tạo ra và dữ liệu về mối quan hệ của người dùng. Doanh nghiệp nước ngoài chỉ phải lưu dữ liệu và đặt chi nhánh hoặc văn phòng đại diện tại Việt Nam khi có quyết định của Bộ trưởng Bộ Công an. Quyết định này chỉ được ban hành sau khi doanh nghiệp không chấp hành 03 lần yêu cầu bằng văn bản trong thời gian tối đa 06 tháng. Sau khi có quyết định, doanh nghiệp nước ngoài phải hoàn thành việc này trong 12 tháng và lưu dữ liệu ít nhất 24 tháng.
Nghĩa vụ lưu nhật ký hệ thống giúp doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ thông báo. Nhật ký hệ thống là nguồn chính để xác định thời gian, phạm vi và số lượng dữ liệu bị lộ, tức các nội dung bắt buộc của thông báo trong 72 giờ. Nếu không lưu nhật ký, doanh nghiệp vừa vi phạm pháp luật về an ninh mạng, vừa khó thông báo đúng và đủ. Tổ chức không bảo đảm thời gian lưu nhật ký có thể bị phạt từ 60 đến 100 triệu đồng.
5. Bốn tình huống và kết luận
5.1. Kho lưu trữ đám mây bị để ở chế độ công khai
Giả định một chuỗi cửa hàng phát hiện một kho lưu trữ đám mây đã bị để ở chế độ công khai trong ba tuần. Kho này chứa tệp xuất dữ liệu của 80.000 khách hàng. Dữ liệu gồm họ tên, số điện thoại và lịch sử mua hàng. Dữ liệu này có thể bị dùng để lừa đảo.
Doanh nghiệp phải làm bốn việc: khóa kho lưu trữ; xác định qua nhật ký truy cập ai đã tải tệp; lập biên bản; thông báo cho cơ quan chuyên trách trong 72 giờ kể từ lúc phát hiện. Với loại dữ liệu này, doanh nghiệp không bắt buộc phải thông báo cho khách hàng. Tuy vậy, doanh nghiệp nên thông báo để khách hàng cảnh giác.
5.2. Máy chấm công khuôn mặt bị truy cập trái phép
Giả định phần mềm quản lý máy chấm công nhận diện khuôn mặt của một nhà máy bị khai thác lỗ hổng. Sự cố làm lộ ảnh khuôn mặt và mẫu sinh trắc học của 1.200 người lao động. Doanh nghiệp phải thông báo cho cơ quan chuyên trách và cho từng người lao động trong 72 giờ. Thông báo phải có đủ nội dung tối thiểu. Doanh nghiệp cũng phải lưu hồ sơ vụ việc ít nhất 05 năm.
5.3. Ví điện tử lộ lịch sử giao dịch
Một ví điện tử phát hiện lỗi khiến người dùng xem được lịch sử giao dịch của người khác. Đây là sự cố lộ dữ liệu tài chính nhạy cảm. Ví điện tử phải thông báo cho cả cơ quan chuyên trách và người dùng bị ảnh hưởng trong 72 giờ. Nếu thông báo chậm, ví điện tử có thể bị phạt từ 50 đến 70 triệu đồng.
5.4. Công ty tính lương thuê ngoài bị tấn công lừa đảo qua thư điện tử
Giả định nhân viên của một công ty dịch vụ tính lương bấm vào đường dẫn giả mạo, làm lộ tài khoản truy cập dữ liệu lương của khách hàng. Công ty dịch vụ là bên xử lý, nên phải thông báo kịp thời cho từng doanh nghiệp khách hàng. Mỗi doanh nghiệp khách hàng, với tư cách bên kiểm soát, tự đánh giá và thông báo cho cơ quan chuyên trách trong 72 giờ kể từ khi phát hiện vi phạm.
Luật không quy định riêng mốc tính khi bên kiểm soát biết vi phạm qua thông báo của bên xử lý. Theo đánh giá của chúng tôi, doanh nghiệp khách hàng nên tính 72 giờ từ lúc nhận được thông báo của công ty dịch vụ, và không nên chờ tự xác minh xong mới bắt đầu tính.
6. Mức phạt về thông báo sự cố
| Hành vi | Mức phạt với tổ chức |
|---|---|
| Bên xử lý không thông báo kịp thời cho bên kiểm soát; không lập biên bản; cố ý che giấu, khai sai thông tin sự cố | 10 đến 20 triệu đồng |
| Thông báo cho cơ quan chuyên trách chậm hơn 72 giờ | 40 đến 60 triệu đồng |
| Không thông báo cho cơ quan chuyên trách và người bị ảnh hưởng trong 72 giờ khi sự cố liên quan dữ liệu vị trí, sinh trắc học; không lưu hồ sơ 05 năm | 50 đến 70 triệu đồng |
| Lĩnh vực tài chính, ngân hàng: không thông báo hoặc thông báo chậm quá 72 giờ; nội dung thông báo thiếu | 50 đến 70 triệu đồng |
| Không ngăn chặn vi phạm, không khắc phục hậu quả, không phối hợp với cơ quan chuyên trách | 60 đến 80 triệu đồng |
Ngoài các mức phạt về thông báo nêu trên, doanh nghiệp có thể bị xử phạt về các vi phạm khác liên quan đến sự cố, như không áp dụng biện pháp bảo mật hay không mã hóa dữ liệu trên đám mây. Doanh nghiệp cũng có thể phải bồi thường cho người bị thiệt hại.
7. Châu Âu cũng dùng mốc 72 giờ nhưng cho phép đánh giá rủi ro
| Vấn đề | Việt Nam | GDPR |
|---|---|---|
| Thông báo cơ quan nhà nước | Trong 72 giờ khi vi phạm có thể gây tổn hại | Trong 72 giờ nếu có thể, trừ khi vi phạm khó gây rủi ro cho cá nhân; nếu chậm phải giải thích lý do |
| Thông báo chủ thể dữ liệu | Bắt buộc với dữ liệu vị trí, sinh trắc học và dữ liệu tài chính nhạy cảm; trong 72 giờ | Bắt buộc khi rủi ro cao, với mọi loại dữ liệu; không chậm trễ không cần thiết |
| Lưu hồ sơ | Ít nhất 05 năm với sự cố dữ liệu vị trí, sinh trắc học | Ghi nhận mọi vi phạm, không quy định thời hạn cụ thể |
| Bên xử lý | Thông báo kịp thời cho bên kiểm soát | Thông báo cho bên kiểm soát không chậm trễ không cần thiết |
Doanh nghiệp có quy trình theo GDPR thường đã có mốc 72 giờ. Doanh nghiệp cần điều chỉnh hai điểm:
- Tại Việt Nam, việc có phải báo cho người bị ảnh hưởng hay không được xác định theo loại dữ liệu, không theo mức độ rủi ro.
- Thời hạn báo cho người bị ảnh hưởng là 72 giờ cố định.
8. Những việc cần tránh khi xử lý sự cố dữ liệu
- Chờ điều tra xong mới thông báo, khiến việc thông báo quá thời hạn 72 giờ.
- Không có mẫu thông báo soạn sẵn, nên mất thời gian thu thập thông tin khi sự cố xảy ra.
- Ký hợp đồng với bên xử lý mà không quy định thời hạn thông báo sự cố.
- Không lưu đủ nhật ký hệ thống, nên không xác định được phạm vi dữ liệu bị lộ.
- Coi sự cố là việc riêng của bộ phận công nghệ thông tin, không có sự tham gia của nhân sự bảo vệ dữ liệu và pháp chế.
9. Những việc doanh nghiệp nên làm
- Ban hành quy trình ứng phó sự cố nêu rõ người quyết định, mốc 72 giờ và danh sách liên lạc.
- Soạn sẵn mẫu thông báo cho cơ quan chuyên trách và cho người bị ảnh hưởng, nhất là với dữ liệu sinh trắc học và tài chính.
- Bổ sung điều khoản thông báo sự cố trong hợp đồng với bên xử lý, trong đó thời hạn thông báo ngắn hơn 72 giờ.
- Kiểm tra cấu hình lưu nhật ký hệ thống để bảo đảm nhật ký truy xuất được trong ít nhất 12 tháng.
- Xác định nghĩa vụ lưu dữ liệu tại Việt Nam nếu doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trực tuyến.
- Diễn tập xử lý sự cố ít nhất mỗi năm một lần và lưu hồ sơ diễn tập.
Đọc tiếp trong chuỗi bài Bảo vệ dữ liệu cá nhân
- Bài trước: Chuyển dữ liệu cá nhân ra nước ngoài, đám mây và trong tập đoàn
- Bài tiếp theo: Chế tài vi phạm bảo vệ dữ liệu cá nhân: phạt, hình sự, bồi thường
- Liên quan: Bên xử lý dữ liệu cá nhân: làm theo hợp đồng, chịu trách nhiệm riêng
- Liên quan: Dữ liệu cá nhân nhạy cảm và dữ liệu của trẻ em
- Toàn bộ chuỗi 12 bài: Bảo vệ dữ liệu cá nhân: khung pháp lý mới và nghĩa vụ của doanh nghiệp


