Một doanh nghiệp FDI có thể đóng nhiều vai trò khác nhau với từng luồng dữ liệu cá nhân. Tình huống giả định trong bài giúp doanh nghiệp tự lập bảng phân vai cho các luồng dữ liệu của mình.
Lưu ý về bài viết
Trong bảo vệ dữ liệu cá nhân, một doanh nghiệp thường không chỉ có một vai trò. Cùng một công ty có thể là bên kiểm soát và xử lý ở luồng dữ liệu này, và là bên kiểm soát ở luồng khác. Ở những luồng còn lại, công ty giao dữ liệu cho bên xử lý, bên kiểm soát độc lập hoặc bên thứ ba. Bài này minh họa bằng một tình huống giả định với năm luồng dữ liệu.
Nội dung mang tính thông tin tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cho từng trường hợp cụ thể.
1. Tình huống giả định: một công ty có vốn đầu tư nước ngoài với năm luồng dữ liệu
Công ty A (giả định) là công ty trách nhiệm hữu hạn có vốn đầu tư nước ngoài, sản xuất và bán đồ gia dụng tại Việt Nam. Công ty A có khoảng 400 người lao động, một nhà máy, một cửa hàng trưng bày và một trang bán hàng trực tuyến. Công ty mẹ đặt trụ sở ở nước ngoài.
Công ty A có năm luồng dữ liệu chính:
- Tuyển dụng người lao động.
- Bán hàng trực tuyến.
- Camera an ninh tại nhà máy và cửa hàng.
- Phần mềm nhân sự chung của tập đoàn.
- Quảng cáo qua một đại lý quảng cáo.
Với mỗi luồng, bài viết trả lời ba câu hỏi: ai tham gia, mỗi bên giữ vai trò gì, và nghĩa vụ chính của Công ty A là gì. Mục 7 tổng hợp các nghĩa vụ chung áp dụng cho mọi luồng, như lập hồ sơ đánh giá tác động, chỉ định nhân sự bảo vệ dữ liệu và thông báo vi phạm trong 72 giờ.
2. Luồng tuyển dụng: Công ty A là bên kiểm soát và xử lý
Công ty A đăng tin tuyển dụng trên trang web của mình, nhận hồ sơ qua thư điện tử và tự phỏng vấn. Với các vị trí quản lý, Công ty A thuê một công ty săn đầu người giới thiệu ứng viên.
| Bên tham gia | Vai trò | Nghĩa vụ chính |
|---|---|---|
| Công ty A | Bên kiểm soát và xử lý | Chỉ yêu cầu thông tin phục vụ tuyển dụng; có sự đồng ý của ứng viên; xóa hồ sơ ứng viên không trúng tuyển, trừ khi có thỏa thuận khác |
| Công ty săn đầu người | Bên kiểm soát độc lập đối với cơ sở dữ liệu ứng viên của mình | Tự bảo đảm có sự đồng ý của ứng viên trước khi giới thiệu hồ sơ cho Công ty A |
| Ứng viên | Chủ thể dữ liệu | Cung cấp thông tin chính xác; có quyền rút lại sự đồng ý và yêu cầu xóa hồ sơ |
Điểm cần lưu ý. Công ty săn đầu người tự xây dựng và khai thác cơ sở dữ liệu ứng viên cho nhiều khách hàng. Vì vậy, công ty này không phải là bên xử lý của Công ty A. Khi nhận hồ sơ từ công ty này, Công ty A nên yêu cầu cam kết rằng ứng viên đã đồng ý cho giới thiệu hồ sơ.
Nếu Công ty A muốn giữ hồ sơ ứng viên không trúng tuyển cho đợt tuyển dụng sau, Công ty A cần thỏa thuận riêng với ứng viên và ghi rõ thời hạn lưu giữ. Tình trạng sức khỏe là dữ liệu nhạy cảm. Công ty A chỉ nên thu thập thông tin này khi thực sự cần cho vị trí tuyển dụng.
3. Luồng bán hàng trực tuyến: Công ty A là bên kiểm soát với nhiều bên nhận dữ liệu
Trang bán hàng của Công ty A chạy trên nền tảng phần mềm thuê của một công ty công nghệ. Người mua thanh toán qua một tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán và nhận hàng qua một đơn vị vận chuyển.
| Bên tham gia | Vai trò | Nghĩa vụ chính |
|---|---|---|
| Công ty A | Bên kiểm soát | Thông báo rõ mục đích; tách sự đồng ý cho tiếp thị khỏi việc mua hàng; không chọn sẵn ô đồng ý; lưu bằng chứng đồng ý |
| Nhà cung cấp nền tảng bán hàng | Bên xử lý | Chỉ xử lý theo hợp đồng; áp dụng biện pháp bảo mật; thông báo sự cố cho Công ty A |
| Tổ chức trung gian thanh toán | Bên kiểm soát độc lập đối với dữ liệu thanh toán | Tự tuân thủ quy định về bảo vệ dữ liệu trong hoạt động tài chính, ngân hàng |
| Đơn vị vận chuyển | Bên xử lý, hoặc bên kiểm soát độc lập nếu tự dùng dữ liệu cho mục đích riêng | Chỉ dùng địa chỉ, số điện thoại để giao hàng, trừ khi hợp đồng có quy định khác |
| Người mua | Chủ thể dữ liệu | Đồng ý hoặc không đồng ý với từng mục đích |
Điểm cần lưu ý. Khi giao hàng, Công ty A thực hiện thỏa thuận mua bán với người mua. Vì vậy, Công ty A không cần xin thêm sự đồng ý cho riêng mục đích này. Ngược lại, Công ty A cần sự đồng ý riêng để gửi tin khuyến mại.
Thông tin thẻ ngân hàng là dữ liệu nhạy cảm. Nếu trang bán hàng chuyển người mua sang cổng thanh toán và Công ty A không lưu số thẻ, Công ty A giảm đáng kể rủi ro liên quan đến dữ liệu thẻ. Theo đánh giá của chúng tôi, tổ chức trung gian thanh toán là bên kiểm soát độc lập, vì tổ chức này tự xử lý dữ liệu thanh toán theo nghĩa vụ riêng của lĩnh vực thanh toán. Công ty A cũng cần kiểm tra xem dịch vụ của nhà cung cấp nền tảng có thuộc danh mục kinh doanh dịch vụ xử lý dữ liệu cá nhân phải có giấy chứng nhận hay không.
4. Luồng camera: Công ty A là bên kiểm soát và xử lý, công ty bảo vệ là bên xử lý
Công ty A lắp camera tại cổng nhà máy, khu vực sản xuất và cửa hàng trưng bày. Một công ty dịch vụ bảo vệ theo dõi màn hình và trích xuất hình ảnh khi Công ty A yêu cầu. Dữ liệu được lưu trên đầu ghi đặt tại nhà máy.
| Bên tham gia | Vai trò | Nghĩa vụ chính |
|---|---|---|
| Công ty A | Bên kiểm soát và xử lý | Thông báo cho người lao động và khách về việc ghi hình; giới hạn thời gian lưu; phân quyền xem và trích xuất |
| Công ty dịch vụ bảo vệ | Bên xử lý | Chỉ xem, trích xuất theo yêu cầu của Công ty A; không sao chép, chia sẻ hình ảnh |
| Người lao động, khách, người giao hàng | Chủ thể dữ liệu | Có quyền được biết mình đang bị ghi hình |
| Cơ quan công an khi có vụ việc | Bên thứ ba | Nhận hình ảnh theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền |
Điểm cần lưu ý. Với người lao động, pháp luật chỉ cho phép áp dụng biện pháp công nghệ để quản lý khi người lao động biết rõ biện pháp đó. Nội quy lao động và biển thông báo tại khu vực có camera là cách thông báo phù hợp.
Cửa hàng trưng bày mở cửa cho khách. Vì vậy, việc ghi hình tại cửa hàng có thể thuộc quy định về ghi hình tại nơi công cộng. Dù vậy, Công ty A vẫn phải thông báo để khách biết mình đang bị ghi hình. Công ty A không được đặt camera ở khu vực thay đồ, nhà vệ sinh.
Nếu camera có chức năng nhận diện khuôn mặt, dữ liệu thu được là dữ liệu sinh trắc học. Đây là dữ liệu nhạy cảm. Vì vậy, Công ty A phải đáp ứng yêu cầu bảo mật cao hơn.
5. Luồng phần mềm nhân sự tập đoàn: công ty mẹ là bên xử lý hay bên kiểm soát tùy mục đích
Tập đoàn yêu cầu Công ty A dùng phần mềm nhân sự chung, đặt trên dịch vụ điện toán đám mây có máy chủ ở nước ngoài. Công ty mẹ quản trị phần mềm. Phần mềm lưu hồ sơ, lương, đánh giá hiệu quả công việc và kế hoạch kế nhiệm. Bộ phận nhân sự khu vực của công ty mẹ dùng dữ liệu đánh giá để quyết định thăng chức cấp khu vực.
| Bên tham gia | Vai trò | Nghĩa vụ chính |
|---|---|---|
| Công ty A | Bên kiểm soát đối với dữ liệu người lao động của mình | Thông báo cho người lao động về việc chuyển dữ liệu ra nước ngoài; xem xét nghĩa vụ lập hồ sơ đánh giá tác động chuyển dữ liệu xuyên biên giới; ký thỏa thuận với công ty mẹ |
| Công ty mẹ, khi vận hành phần mềm | Bên xử lý | Chỉ xử lý theo thỏa thuận với Công ty A; bảo mật; thông báo sự cố |
| Công ty mẹ, khi quyết định thăng chức khu vực | Bên kiểm soát độc lập | Có thỏa thuận chuyển giao nêu rõ mục đích, loại dữ liệu và thời hạn |
| Nhà cung cấp điện toán đám mây | Bên xử lý, thường là bên xử lý của công ty mẹ | Mã hóa dữ liệu khi lưu trữ và khi truyền; đáp ứng yêu cầu riêng về hợp đồng điện toán đám mây |
Điểm cần lưu ý. Việc lưu dữ liệu trên máy chủ ở nước ngoài là một hình thức chuyển dữ liệu cá nhân xuyên biên giới. Pháp luật miễn lập hồ sơ đánh giá tác động chuyển dữ liệu xuyên biên giới cho một số trường hợp. Hai trường hợp liên quan đến Công ty A là:
- Tổ chức lưu dữ liệu người lao động của mình trên dịch vụ điện toán đám mây.
- Tổ chức chuyển dữ liệu để quản lý nhân sự xuyên biên giới theo quy chế lao động và thỏa ước lao động tập thể.
Công ty A cần kiểm tra xem luồng dữ liệu thực tế có nằm trọn trong các trường hợp được miễn hay không. Nếu công ty mẹ còn dùng dữ liệu cho mục đích khác, chẳng hạn phân tích chung của tập đoàn ngoài phạm vi quản lý nhân sự, phần chuyển dữ liệu đó có thể không được miễn.
Nếu phần mềm lưu dữ liệu chấm công bằng vân tay hay khuôn mặt, dữ liệu này là dữ liệu nhạy cảm. Khi chuyển giao dữ liệu này, Công ty A cần áp dụng biện pháp bảo mật cao hơn.
6. Luồng quảng cáo: đại lý quảng cáo có trách nhiệm riêng theo luật
Công ty A thuê một đại lý quảng cáo chạy chiến dịch trên mạng xã hội. Đại lý đề nghị hai việc:
- Đại lý tải danh sách số điện thoại và thư điện tử của khách hàng lên nền tảng quảng cáo để tìm nhóm khách hàng tương tự.
- Đại lý gắn mã theo dõi lên trang bán hàng để quảng cáo lại cho người đã xem sản phẩm.
| Bên tham gia | Vai trò | Nghĩa vụ chính |
|---|---|---|
| Công ty A | Bên kiểm soát | Chỉ chuyển dữ liệu cho đại lý theo quy định; có sự đồng ý của khách hàng cho mục đích quảng cáo; xin sự đồng ý trước khi kích hoạt mã theo dõi |
| Đại lý quảng cáo | Bên xử lý đối với dữ liệu do Công ty A chuyển giao, đồng thời là tổ chức kinh doanh dịch vụ quảng cáo có nghĩa vụ riêng | Chỉ dùng dữ liệu được chuyển giao theo thỏa thuận; chứng minh việc sử dụng dữ liệu; ngừng quảng cáo khi khách hàng yêu cầu; không thuê lại bên khác thực hiện toàn bộ dịch vụ |
| Nền tảng quảng cáo ở nước ngoài | Bên kiểm soát đối với hoạt động xử lý của nền tảng | Theo điều khoản của nền tảng; việc tải dữ liệu lên là chuyển dữ liệu xuyên biên giới |
| Khách hàng | Chủ thể dữ liệu | Có quyền từ chối nhận quảng cáo bất kỳ lúc nào |
Điểm cần lưu ý. Theo đánh giá của chúng tôi, đây là luồng có rủi ro cao nhất trong năm luồng. Dữ liệu theo dõi hành vi trên không gian mạng là dữ liệu nhạy cảm. Công ty A chỉ được thu thập dữ liệu qua theo dõi trang web, ứng dụng để quảng cáo theo hành vi khi có sự đồng ý của khách hàng. Việc khách hàng đồng ý nhận tin khuyến mại qua thư điện tử không có nghĩa là khách hàng đồng ý cho Công ty A chuyển thông tin của mình lên nền tảng quảng cáo. Công ty A phải xin sự đồng ý cho từng mục đích.
7. Một số nghĩa vụ áp dụng cho cả năm luồng
- Hồ sơ đánh giá tác động xử lý dữ liệu cá nhân: Công ty A lập một hồ sơ, mô tả đủ năm luồng cùng các bên tham gia, và gửi cơ quan chuyên trách trong 60 ngày kể từ ngày đầu tiên xử lý dữ liệu.
- Hồ sơ đánh giá tác động chuyển dữ liệu xuyên biên giới: Công ty A xem xét nghĩa vụ lập hồ sơ này cho luồng phần mềm nhân sự và luồng quảng cáo.
- Nhân sự hoặc bộ phận bảo vệ dữ liệu cá nhân: Công ty A phải chỉ định bộ phận, nhân sự đủ điều kiện năng lực, hoặc thuê tổ chức, cá nhân cung cấp dịch vụ bảo vệ dữ liệu cá nhân. Pháp luật chỉ giảm nhẹ nghĩa vụ này cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ, khởi nghiệp. Hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ không phải thực hiện nghĩa vụ này. Doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp khởi nghiệp được lựa chọn thực hiện hoặc không thực hiện trong 05 năm kể từ ngày 01/01/2026. Theo tiêu chí phân loại, doanh nghiệp nhỏ và vừa có bình quân năm không quá 200 lao động tham gia bảo hiểm xã hội. Công ty A có 400 người lao động tham gia bảo hiểm xã hội, nên không thuộc các nhóm này.
- Quy trình tiếp nhận yêu cầu của chủ thể dữ liệu: Công ty A dùng chung một quy trình cho khách hàng, người lao động và ứng viên, bảo đảm phản hồi trong 02 ngày làm việc.
- Quy trình thông báo vi phạm trong 72 giờ: Công ty A xây dựng quy trình này. Hợp đồng với từng bên xử lý ghi rõ nghĩa vụ báo sự cố của bên đó.
8. Những việc cần tránh khi lập bản đồ dữ liệu
- Chỉ ghi một vai trò cho cả doanh nghiệp. Công ty A có ít nhất ba vai trò khác nhau trong năm luồng.
- Coi việc dùng phần mềm của tập đoàn là việc nội bộ. Công ty mẹ là một pháp nhân khác ở nước ngoài, nên việc chuyển dữ liệu cần thỏa thuận và đánh giá riêng.
- Để đại lý quảng cáo tự gắn mã theo dõi mà Công ty A không kiểm soát việc xin sự đồng ý.
- Lắp camera trước, thông báo sau. Người lao động phải biết rõ biện pháp giám sát trước khi biện pháp đó được áp dụng.
9. Những việc doanh nghiệp nên làm
- Lập bản đồ dữ liệu theo từng luồng, với ba cột: bên tham gia, vai trò, nghĩa vụ chính.
- Đối chiếu bản đồ với hợp đồng hiện có và ký bổ sung thỏa thuận xử lý hoặc thỏa thuận chuyển giao còn thiếu.
- Tách các ô đồng ý cho mua hàng, nhận tin khuyến mại, quảng cáo theo hành vi và chuyển dữ liệu lên nền tảng quảng cáo.
- Rà soát luồng dữ liệu sang công ty mẹ, xác định phần nào được miễn hồ sơ chuyển dữ liệu xuyên biên giới và phần nào không.
- Cập nhật nội quy lao động về camera và các biện pháp giám sát khác.
- Đặt thời hạn xóa cho hồ sơ ứng viên không trúng tuyển và hình ảnh camera.
Đọc tiếp trong chuỗi bài Bảo vệ dữ liệu cá nhân
- Bài trước: Bên kiểm soát và xử lý, bên thứ ba và chủ thể dữ liệu
- Bài tiếp theo: Xử lý dữ liệu cá nhân không cần sự đồng ý: khi nào được phép
- Liên quan: Dữ liệu cá nhân của người lao động: từ tuyển dụng đến nghỉ việc
- Liên quan: Chuyển dữ liệu cá nhân ra nước ngoài, đám mây và trong tập đoàn
- Toàn bộ chuỗi 12 bài: Bảo vệ dữ liệu cá nhân: khung pháp lý mới và nghĩa vụ của doanh nghiệp


